Su Ürünleri Genetik Kaynaklarını Koruma Ulusal Komitesi Toplantısı, 6 Ağustos 2026 tarihinde TAGEM Genel Müdürü Dr. M. Altuğ ATALAY başkanlığında Ankara’da gerçekleştirildi. Su Ürünleri Mühendisleri Derneği (SUMTEK), toplantıda Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Deniz ÇOBAN tarafından temsil edildi.

Tarım ve Orman Bakanlığının ilgili birimleri, üniversiteler ve meslek kuruluşlarının temsilcilerinden oluşan Ulusal Komite toplantısında; ülkemizin su ürünleri genetik kaynaklarının korunması, kayıt altına alınması ve sürdürülebilir kullanımına yönelik mevcut çalışmalar ile gelecekte atılması gereken bilimsel ve idari adımlar kapsamlı şekilde değerlendirildi.

Tür Tanımlama ve İsimlendirmede Ulusal Bilimsel Yaklaşım

Toplantının önemli gündem maddelerinden birini, ülkemizde sucul türlerin tanımlanması ve bilimsel isimlendirilmesinde karşılaşılan sorunlar oluşturdu. Özellikle yeni tür tanımlamalarında izlenecek bilimsel yaklaşımın ve ulusal kriterlerin belirlenmesi konusu ele alındı.

Bu kapsamda, yeni tür tanımlamalarında ulusal bilimsel kriterlerin oluşturulmasına yönelik çalışmalar yürütmek üzere bir komisyon görevlendirilmesi kararlaştırıldı.

Ayrıca, Türkiye’de yürütülen bilimsel çalışmalarda balık ve diğer sucul türlerin isimlendirilmesinde ortak ve bilimsel açıdan güvenilir bir yaklaşım geliştirilmesi amacıyla Ulusal Tür Değerlendirme Komitesinin oluşturulması konusu değerlendirildi.

Su Ürünleri Genetik Kaynaklarının Kayıt Altına Alınması

Toplantıda öne çıkan bir diğer konu, Türkiye’nin su ürünleri genetik kaynaklarının sistematik biçimde kayıt altına alınmasına yönelik ulusal altyapının geliştirilmesi oldu.

Bu doğrultuda, ülkemize ait su ürünleri genetik kaynaklarının Su Ürünleri Gen Bankasında kayıt altına alınması ve ulusal bir Gen Bankası numaralandırma sisteminin oluşturulması konusu Komite üyelerinin görüş ve değerlendirmeleri doğrultusunda ayrıntılı olarak ele alındı.

Genetik kaynaklara Gen Bankası numarası verilmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi ve başvuru, değerlendirme, kayıt ve izleme süreçlerini tanımlayacak kapsamlı bir kılavuz hazırlanmasının gerekliliği vurgulandı.

Mevzuatın Güncellenmesi Gündemde

Toplantıda ayrıca “Su Ürünleri Genetik Kaynaklarının Korunması ve Sürdürülebilir Kullanımı Hakkında Yönetmelik” değerlendirildi. Yönetmeliğin güncel ihtiyaçlar, bilimsel gelişmeler ve uygulamada ortaya çıkan gereksinimler doğrultusunda revize edilmesine yönelik çalışmaların yürütülmesi ve ilgili komisyonların güncellenmesi kararlaştırıldı.

SUMTEK Bilimsel ve Mesleki Süreçlere Katkı Sunmaya Devam Edecek

Su Ürünleri Mühendisleri Derneği (SUMTEK), ülkemizin su ürünleri genetik kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir kullanımının yalnızca biyolojik çeşitliliğin korunması açısından değil; su ürünleri mühendisliği, bilimsel araştırmalar, yetiştiricilik, balıkçılık yönetimi ve gelecek nesillere aktarılacak genetik miras açısından da stratejik öneme sahip olduğunu değerlendirmektedir.

Derneğimiz, su ürünleri alanında bilimsel kriterlerin oluşturulması, tür tanımlama ve isimlendirme süreçlerinin uluslararası bilimsel yaklaşımlarla uyumlu hale getirilmesi, ulusal genetik kaynakların kayıt altına alınması ve ilgili mevzuatın geliştirilmesi çalışmalarına mesleki ve bilimsel birikimiyle katkı sunmaya devam edecektir.

Ulusal Komite toplantısında alınan kararların; Türkiye’nin su ürünleri genetik kaynaklarının etkin biçimde korunmasına, ulusal bilimsel altyapının güçlendirilmesine ve genetik kaynaklarımızın sürdürülebilir şekilde yönetilmesine önemli katkılar sağlaması beklenmektedir.

Deniz ÇOBAN

Ege Üniversitesi, Su Ürünleri Fakültesi’nden 1997 yılında Lisans, 2000 yılında E.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Su Ürünleri Yetiştiriciliği Anabilim Dalından Yüksek Lisans ve 2005 yılında aynı Anabilim Dalından Doktora derecesini almıştır. Aynı üniversiteye 1999 yılında Araştırma Görevlisi olarak atanmış ve bu görevini 2009 yılına kadar sürdürmüştür. Akademik yaşantısına Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Su Ürünleri Mühendisliği Bölümünde 2009-2010 yılları arasında Yrd. Doç. Dr., 2010-2015 yılları arasında Doç. Dr. ve 2015 yılından itibaren de Prof. Dr. olarak devam etmektedir.

Bilimsel anlamda, 2025 yılı itibariyle, 4 adet kitapta editörlük ve bölüm yazarlığı, 61 adet bilimsel makalesi, 55 adet bilimsel bildirisi, 71 adet ulusal/uluslarası ölçekte projesi ile birlikte makalelerine binden fazla atıf yapılmış ve birçok sempozyum ile derginin de editörlüğünü yapmış veya yapmaktadır. Bunlara ilaveten 2002-2003 yılları arasında Tokyo Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Üniversitesi’nde ve Mayıs 2012’de Humboldt University of Berlin’de çalışmalarda bulunmuştur.

Akademik yaşamı boyunca Araştırma Görevlisi Temsilciliği, Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulu Üyeliği, Eğitim-Öğretim-Mevzuat-İntibak Komisyonu üyeliği,  Etik Kurul Başkanlığı, Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu üyeliği, Dekan Yardımcılığı, Bölüm Başkanlığı, Anabilim Dalı Başkanlığı gibi birçok idari görevde yer almıştır/almaktadır.

SUMTEK Yönetim Kurulu Başkanı, Ziraat Mühendisleri Odası üyesi ve Su Ürünleri Derneği 2. başkanı olarak görev yapmaktadır.

Prof. Dr. Deniz ÇOBAN, Nisan 2022 tarihinden itibaren Ziraat Fakülteleri Eğitim Programları ve Akreditasyon Kurulu (ZAK) Üyesi olarak görev yapmaktadır.